Zo was Utrecht

Utrechts

De stad Utrecht heeft een levendige taalgeschiedenis en het Stad-Utrechtse dialect, ofwel Uterechs, is daar een prachtig voorbeeld van. Dit dialect vindt zijn oorsprong in het Oudnederfrankisch en is beïnvloed door het Middelnederlands en het Hollands. Uterechs is vooral te horen bij locals en oudere generaties.

Stad-Utrechts kent enkele unieke eigenschappen op het gebied van uitspraak, woordenschat en grammatica:

Uitspraak

Klanken kunnen afwijken van het Standaardnederlands. Zo is de 'g' zachter en lijkt op de Duitse 'ch'.

Woordenschat

Uterechs heeft woorden en uitdrukkingen die je niet in andere dialecten of het Standaardnederlands tegenkomt. Denk aan 'bakkie pleur' (kopje koffie) of de bekende 'dakhaos'.

Grammatica

Het dialect volgt grotendeels de grammatica van het Standaardnederlands, maar met enkele variaties en afwijkingen, zoals verschillen in woordvolgorde en verbuigingen.

Enkele kenmerkende eigenschappen van Uterechs

'a' en 'aa'
In Uterechs wordt de 'a' vaak langer uitgesproken. Zo wordt 'grandioos' 'graandioos' en 'Dank je wel' 'Daank je wel'.

Tegelijkertijd wordt de 'aa' in Uterechs vaak verkort. Zo wordt 'aan' 'an' en 'Dat was aardig' 'Da was ardug'. Daarnaast wordt de 'aa' in Uterechs vaak als 'ao' uitgesproken. Zo verandert 'straat' bijvoorbeeld in 'straot', 'blijkbaar' in 'schijnbaor', 'kraam' in 'kraom' en 'taal' in 'taol'.

Extra 'i' achter 'ee', 'oe' of 'ao'-klanken
In Uterechs worden 'i'-klanken toegevoegd aan woorden die eindigen op 'ee', 'oe' of 'ao'. Bijvoorbeeld: 'een sla' wordt 'eean slaoi', 'armoede' wordt 'arremoei'.

Verkleinwoorden eindigen op 'ie'
In Uterechs worden verkleinwoorden gevormd met de uitgang 'ie', zoals 'bakkie', 'jochie', 'meissie', 'flessie', 'klokkie', 'stadsie' en vele anderen.

Verplaatsen van de 't'
Dit geeft zinnen een informeel en lokaal karakter. Bijvoorbeeld: 'Ik gaot naor Utereg' (Ik ga naar Utrecht) en 'Ik zeet ut op taofel' (Ik zet het op tafel).

Het Utrechts nu

Het Utrechtse dialect wordt nog vooral gesproken door oudere generaties en in bepaalde wijken van de stad. Ondanks de afname van het dagelijkse gebruik ervan, blijft het Utrechtse dialect een belangrijk onderdeel van de lokale identiteit en cultuur. Daarnaast wordt het Stad-Utrechtse dialect in toenemende mate gebruikt in reclame-uitingen, wat niet alleen de lokale trots versterkt, maar ook bijdraagt aan de herkenbaarheid en aantrekkingskracht van Utrechtse producten en diensten.

An error occurred

An error occurred

What's the matter?

An error occurred while executing this script. Something does not work properly.

How can I fix the issue?

Open the current log file in the var/logs directory and find the associated error message (usually the last one).

Tell me more, please

The script execution stopped, because something does not work properly. The actual error message is hidden by this notice for security reasons and can be found in the current log file (see above). If you do not understand the error message or do not know how to fix the problem, visit the Contao support page.